AMOR POloS morcegos
Os morcegos non adoitan ser moi apreciados e son vítimas de falsas crenzas, moi arraigadas, que non teñen ningún fundamento. O propio significado da palabra morcego denota este tipo de ideas equivocadas. A palabra vén do latín mus ou muris (rato), caecus (cego) e alatus (alado); é dicir, rato cego alado. Mais nin son ratos nin están cegos. Si que voan e son o único mamífero que o fai. Son extraordinarios por moitas razóns que imos desvela e agardamos lograr con esta información cambiar a falta de aprecio por amor, como lle ocorreu aos veciños de Austin (Texas) nunha historia moi curiosa que che contaremos noutro apartado.
Cunhas 1.300 especies coñecidas (este número oscila entre 1.000 e 1.400 segundo as fontes), os morcegos representan o 20% de todas as especies de mamíferos e cóntanse entre os animais máis prósperos do planeta. Viven en todos os continentes, excepto na Antártida e adoitan ser fundamentais para a estabilidade ecolóxica. Na nosa contorna desempeñan funcións chave como a xestión de insectos e en rexións tropicais onde habitan morcegos vexetarianos, son fundamentais para a polinización e a dispersión de sementes. As especies coñecidas agrúpanse en dúas subordes: Megachiroptera (megamorcegos) e Microchiroptera (micromorcegos). Adóitase dicir que os micromorcegos son insectívoros, mentres que os macromorcegos aliméntanse de froita, néctar ou pole.
Micromorcegos e megamorcegos son parentes?. Unha das maiores controversias que existe ao redor destes mamíferos é se ambas subordes están emparentadas. O máis probable é que os morcegos frugívoros (comedores de froitas) con aspecto facial de raposo ou can, separáronse dos seus parentes, e tomado unha liña evolutiva moi diferente, en vista das diferenzas en dentes, ósos e hábitos. Algunhas fontes suxiren que quizais diverxeron dos primates, pero non é seguro, polo que a idea é aínda vaga.
Non existe moita información no que se refire ó seu proceso evolutivo e tampouco se sabe onde apareceron por vez primeira. Crese que todos os morcegos teñen un devanceiro común que aínda non se identificou e que evolucionaron a partir de pequenos mamíferos insectívoros, probablemente arborícolas; pero moitos deles non se sabe con cal están relacionados.
Un dos esqueletos máis antigos que se coñecen procede dun lago fósil conservado en Wyoming, e data de principios do Eoceno, hai uns 52 millóns de anos. Naquela época a temperatura do planeta ía en aumento e os mamíferos, insectos e plantas con flores estendíanse e diversificábanse rapidamente. O morcego recentemente descuberto (Icaronycteris gunnelli) pesaba só uns 25 g, xa desenvolvera a capacidade de voar e probablemente tamén a ecolocalización. Crese que vivía nas árbores e sobrevoaba o lago para cazar insectos. Tiña un aspecto moi similar ao dos morcegos modernos, con dedos alongados para suxeitar as membranas das ás.
Polos poucos fósiles achados sabemos que sempre foron capaces de voar. Moito tempo atrás, foron considerados parte do grupo das aves, pero non comparten con estas as características que as identifican: nin poñen ovos, nin posúen plumas e as súas crías, maiormente únicas por cada parto, nacen directamente do corpo materno sendo aleitadas polas femias.
A anatomía dos morcegos é notable entre os mamíferos. Os seus ósos son moi flexibles, delgados e lixeiros, para permitir o voo e o aproveitamento de enerxía. Os ósos das extremidades traseiras non soportan o seu peso en posición vertical, razón pola que descansan pendurados boca abaixo. O seu andar polo chan é a miúdo torpe, xa que non posúen dedos almofadados que lles outorguen un suave esvaramento. O trazo que comparten coas aves é a existencia dunha quilla no esterno, que contribúe á súa capacidade de voo. Como os dedos non se poden dobrar independentemente un doutro, cando a intención é estender as ás, fano coma se fosen un paraugas, cos dedos como soporte. Ademais de permitir o batemento, as ás son usadas por algúns morcegos como rede para atrapar insectos.
Os morcegos están cubertos de pelo como todo mamífero. Esta capa de pelo é densa e máis abundante en certas partes do corpo dalgunhas especies. Ás veces, nas ás e na cola tamén se atopa pelo.
Unha gran parte dos morcegos do mundo aliméntase de pequenos vertebrados e de insectos. Moitas especies insectívoras son flexibles e comen moscas, mosquitos, avelaíñas, escaravellos, cascudas, arañas, escorpións e outros insectos ou arácnidos terrestres e voadores, polo que son moi beneficiosos para a agricultura. Poden comer a un ritmo de 400-600 insectos por hora.
Hai máis de 10 anos levouse a cabo un proxecto no delta do Ebro para coñecer como podían axudar as colonias destes quirópteros na praga coñecida como barrenador do arroz. O grupo de investigación comprobou ao cabo deses 10 anos que os morcegos eran os únicos capaces de controlar a praga. Á vista destes resultados, está a aplicarse este método no control de pragas nos viñedos e noutros cultivos, sobre todo de produción ecolóxica.