metamorfose
Metamorfose, un ciclo vital asombroso
A metamorfose é un termo que deriva do grego (meta-máis aló, morfe-figura e osis-cambio de estado) e implica unha transformación profunda dos individuos que a practican.
Trátase dun proceso natural común a numerosas especies de insectos, moluscos, anfibios, crustáceos, cnidarios, equinodermos e tunicados; pero son os insectos os que máis partido obteñen deste fenómeno natural. Mentres nos anfibios xeralmente a metamorfose implica a remodelación de tecidos preexistentes, nos insectos este proceso supón unha transformación radical.
Do mesmo xeito que a aparición das ás procurou a diversificación e expansión dos insectos por toda a Terra, a metamorfose aumentou a súa capacidade para explotar máis e mellor os recursos.
Non todos os hexápodos (insectos) se metamorfosean. Todos mudan o seu exoesqueleto para poder crecer, pero non todos experimentan os profundos cambios da metamorfose. Podemos dividir os insectos en dous grandes grupos: os que realizan a metamorfose sinxela e os que a realizan completa.
Metamorfose simple ou incompleta (hemimetabolismo)
As larvas que saen do ovo cando este eclosiona, desenvólvense como adultos de xeito continuo, realizando varias mudas, e non deixan de alimentarse durante todo o proceso. Nas fases xuvenís chámanse ninfas, e parécense aos adultos pero máis pequenas. Na última muda, coñecida como metamórfica, desenvólvense as ás, os xenitais externos e as estruturas sexuais secundarias. Exemplo de insectos que presentan metamorfose simple son os saltóns, grilos, libélulas, cascudas ou percebellos.
Metamorfose complicada ou completa (holometabolismo)
A metamorfose completa ten varias etapas distintas que terminan no imago, o individuo adulto e reprodutivo.
Comeza a partir dun ovo fértil do que eclosiona unha larva (chamada eiruga no caso das bolboretas e avelaíñas) que se alimenta vorazmente, mentres realiza varias mudas, ata que chegado o momento pasa á unha fase onde a pupa sofre unha transformación radical. Deixa para comer, e na maior parte dos casos, inmobilízase e péchase nunha cuberta que a protexe, dentro da cal sofre unha reorganización non só morfolóxica senón tamén fisiolóxica, da que unha vez culminada emerxe o insecto adulto ou imago.
Os cambios que ocorren no interior dunha crisálida son espectaculares. Dentro do case inmóbil caparazón a actividade é frenética, producíndose transformacións drásticas que comezan coa liberación de encimas que disolven moitos dos tecidos ata convertelos nunha especie de caldo de proteínas; só algúns órganos quedan intactos. Un grupo de células chamadas “discos imaginales” serán as responsables da rexeneración dos tecidos que darán lugar aos órganos do insecto adulto. Pronto estará listo para saír, pero non o fará ata que os indicadores de humidade e temperatura sinalen o momento oportuno.
Cando o individuo adulto emerxe da crisálida, ten as ás encartadas e brandas, polo que debe inxectar canto antes aire e sangue polas enervacións alares para que se estendan, e expoñerse ao sol para que sequen e estean listas para o voo, o que iniciará inmediatamente en busca de alimento e de parella para comezar un novo ciclo reprodutivo.
Os insectos con metamorfose completa representan o 95% da diversidade dos insectos actuais. Este éxito é debido a que durante cada fase explotan máis e mellor recursos distintos.
Por exemplo, a bolboreta divide a súa vida en catro capítulos: ovo, eiruga, pupa ou crisálida e adulto; e o seu ciclo completo pode ser anual ou de varios anos, a un ritmo que lle permite, en cada fase, coincidir coas condicións ambientais máis adecuadas. A metamorfose completa é máis común entre os insectos voadores como escaravellos, formigas, moscas, mosquitos, abellas, bolboretas, avelaíñas e avespas.
(hemimetabolismo)
