educación ambiental
promover ciencia cidadá
A ciencia cidadá fai referencia á participación activa de persoas en xeral en actividades de investigación científica ou de protección e educación ambiental, mediante voluntariado. Ou simplemente o uso de determinadas aplicacións promovidas desde ámbitos académicos, ou organizacións sen ánimo de lucro. Un exemplo de ciencia cidadá pode ser o da rede de voluntarios que se encargan de estacións meteorolóxicas repartidas por todo o país, no proxecto Voluntarios para el clima, el tiempo y el agua. Este concepto de ciencia cidadá permite a multiplicación de accións e actividades que, de non ser así, limitarían moito o alcance das investigacións.
Outros exemplos de ciencia cidadá son BirdNET ou Merlin, apps de recoñecemento de cantos de aves, promovidas desde ámbitos académicos que usan millóns de persoas por todo o planeta, e que nutren enormes bases de datos de uso público, e ás que se pode acudir para realizar estudos científicos de calquera parte do mundo.
Desde que se lanzou, BirdNET acumula 150 millóns de gravacións de alta calidade. Outro exemplo deste tipo é a aplicación iNaturalist, que recolle datos fotográficos de fauna e flora.
En Galicia, Morcegos de Galicia vén de anunciar para 2024 un proxecto de ciencia cidadá nas ribeiras fluviais, ámbito de grande importancia para os morcegos, que consiste nun chamamento á participación cidadá para localizar construcións (como antigos muíños, fábricas de luz, antigos transformadores eléctricos) en bo estado, ligadas a cursos fluviais, que con pequenos arranxos e detalles ofrecen un gran potencial para albergar colonias de morcegos, e contribuír á conservación da poboacións de morcegos.
Como pode ser este caso, existen moitas opcións de participar na conservación da fauna aérea a través dun gran número de asociacións, que se dedican ao seu estudo e conservación. No apartado de recursos podes atopar algunhas delas e apuntarte para, por exemplo, axudar a anelar aves.
iniciativas de sensibilización
- Realizar accións de sensibilización e educación ambiental na sociedade sobre os beneficios que os insectos proporcionan ao ser humano e ao medio ambiente, como a polinización.
- Organizar visitas guiadas (en colaboración con centros sociais, entidades veciñais, centros educativos e outras entidades) para avistamento de aves, insectos e morcegos. Estas actividades permiten que as persoas participantes empaticen coa fauna aérea e se convertan en protectores decididos dela.
- Celebrar un ‘Día Municipal da Fauna Aérea’ para reivindicar a súa importancia e interese para a vida e a saúde do planeta.
- Instalar albergues ou hoteis para insectos (espazos con troncos, canas, pólas, vasoiras de breixo ou xesta, rochas, ladrillos etc.) e casas con niños artificiais para insectos, como as abellas silvestres, que utilizan unha diversidade de hábitats para aniñar (chan, cavidades, buracos de madeira, buracos en rocas, talos e canas de plantas, ocos en troncos), que poden ser naturais ou seminaturais.
- Organizar obradoiros de construción de hoteis de insectos en centros sociais, educativos, entidades veciñais etc.
- Promover no ámbito municipal os acordos de custodia para protexer as colonias de morcegos.
- Deixar espazos libres, zonas sen cubrir de manta, cemento, baldosas ou céspede para facilitarlles a vida aos insectos que nidifican no chan. Promover plans de compostaxe para rexenerar o solo.
- Prohibir o uso de trampas masivas: xeralistas e inespecíficas, de interceptación, que non discriminan (como as trampas Malaise), no caso de usarse mecanismos de captura de insectos con fins científicos ou de control de pragas como a velutina.
- Fomentar a produción agroecolóxica e concienciar a cidadanía e as pequenas explotacións agrícolas ou gandeiras dos perigos do uso de produtos químicos que danan o medio ambiente e a fauna local. Abandonar o uso de herbicidas químicos, en especial produtos que conteñan glifosato.
- Fomentar a redución e o uso sostible de biocidas, minimizar a súa utilización e abuso, evitando o uso indiscriminado, e adecuar a súa aplicación á fenoloxía das especies beneficiosas, como os polinizadores (nunca cando as flores están abertas). Os insectos están expostos de forma crónica a un cóctel de pesticidas que, en moitos casos acumúlanse en todos os niveis da contorna.
